कर्णाली राजमार्गमा ज्यान गुमाउने शृङ्खला कहिले रोकिन्छ ?

गोविन्द रावत

२०८३ असार २३ गते

सुर्खेत ।
कर्णाली राजमार्ग फेरि दुर्घटनाको समाचारले चर्चामा छ। केही दिनको अन्तरालमै हुने सवारी दुर्घटनाले नागरिकको ज्यान गइरहेको छ, दर्जनौं घाइते भइरहेका छन्। तर प्रत्येक दुर्घटनापछि शोक व्यक्त गर्ने, छानबिन समिति गठन गर्ने र केही दिन चर्चा हुने बाहेक दीर्घकालीन समाधानतर्फ प्रभावकारी पहल भएको अनुभूति स्थानीयले गर्न सकेका छैनन्।

कर्णाली राजमार्ग वर्षौंदेखि देशकै जोखिमपूर्ण सडकमध्ये एक मानिन्छ। साँघुरा मोड, जीर्ण सडक, पहिरोको जोखिम, कमजोर सुरक्षा संरचना र नियमित मर्मतसम्भारको अभावले यात्रा अझै असुरक्षित बनेको छ। वर्षायाममा त अवस्था झन् जटिल बन्छ।

स्थानीय बासिन्दा र नियमित यात्रुहरूका अनुसार दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी योजना भन्दा पनि दुर्घटनापछि मात्रै सक्रियता देखिने प्रवृत्ति दोहोरिँदै आएको छ। उनीहरू जोखिमयुक्त स्थानमा निगरानी बढाउने, सडक सुरक्षाका मापदण्ड कडाइका साथ लागू गर्ने र चालक तथा सवारी साधनको नियमित परीक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने माग राखिरहेका छन्।

यद्यपि, सडक सुरक्षासम्बन्धी निकायहरू नियमित चेकजाँचभन्दा अन्य गतिविधिमा बढी केन्द्रित रहेको भन्ने आरोपहरू पनि स्थानीय तहबाट बेलाबेला उठ्ने गरेका छन्। यी आरोप स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका छैनन्। त्यसैले सम्बन्धित निकायले यस्ता गुनासाको पारदर्शी रूपमा जवाफ दिँदै आफ्नो कार्यसम्पादनबारे स्पष्ट जानकारी दिनु आवश्यक देखिन्छ।

दुर्घटना भएपछि मात्रै उद्धार, राहत र छानबिनमा सीमित हुने अवस्था अन्त्य हुनुपर्ने आवाज पनि बलियो बन्दै गएको छ। जोखिमपूर्ण स्थानको पहिचान, आवश्यक सडक सुधार, चेतावनी संकेतको व्यवस्थापन, ट्राफिक निगरानी, चालकको स्वास्थ्य तथा क्षमता परीक्षण, सवारी साधनको प्राविधिक परीक्षण र समयमै मर्मतसम्भारलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।

यसैबीच, सरकार भने सत्ता समीकरण, राजनीतिक भागबण्डा र शक्ति व्यवस्थापनमै बढी केन्द्रित भएको भन्ने जनगुनासो पनि बढ्दै गएको छ। नागरिकको ज्यानसँग प्रत्यक्ष जोडिएको सडक सुरक्षाजस्तो विषयले अपेक्षित प्राथमिकता नपाएको अनुभूति कर्णालीवासीमा बढ्दो छ।

कर्णालीका नागरिकलाई अब दुर्घटनापछिको सहानुभूति होइन, दुर्घटना हुनै नदिने प्रभावकारी नीति र त्यसको कार्यान्वयन चाहिएको छ। सडक सुरक्षालाई कागजी योजनामा सीमित नराखी व्यवहारमा उतार्न नसकिएसम्म कर्णाली राजमार्गले बारम्बार दुःखद समाचार उत्पादन गरिरहने जोखिम कायमै रहनेछ।